« البساتين الخاقانيه » و « بستان الصنايع » ؛ فيلم 1 / 23 « بوستان الصنايع : يا بساطين ( ! ) الخاقان » . بستان العشاق . شهره‌ى قاجار ( - بساتين الخاقانيه ، هف ) . زندگىنامه‌ى 404 تن سراينده‌ى غزل‌سراست ، در 4 بخش : 1 - ديباچه ، 2 - تراجم ، 3 - فهرست نام سرايندگان ، 4 - گزيده سروده‌ها ، زندگىنامه‌ها و فهرست آنها به ترتيب حرف آغاز و سروده‌ها به ترتيب حرف انجام آنها . پس از ديباچه رساله‌ى كوتاهىست به نام « رسالة العشاق » در 1 « مقدمه » ، « بيان » و 2 « فصل » و 1 « خاتمه » . سپس اين تذكره ، كه مىشود گفت . نخستين جلد از جلدهاى پنجگانه‌ى « بساتين الخاقانيه » ( هف ) مىباشد . در ديباچه از رؤيايى كه در 27 ذيقعده‌ى 1247 ق ديده ، و اكنون ده ماه از آن گذشته ياد مىكند كه تاريخ نگارش را در 1248 ق نشان مىدهد . آغاز : ديباچه‌ى هر سخنى به نام جميلى آرايش بايد كه به مقتضاى ميل ذاتى در آيينه‌ى شهود . تاريخ تذكره 1 / 102 - 115 ؛ آستان قدس 7 / 20 ؛ آستان قدس ، الفبايى 88 ؛ دانشگاه 16 / 194 « البساتين الخاقانيه » و « بستان العشاق » آن . بستان الفضايل . شهره‌ى قاجار ( - بساتين الخاقانيه ، هف ) . يكى از پنج جلد همان « بساتين الخاقانيه » است ، دربرگيرنده‌ى زندگىنامه‌ى 130 تن قصيده‌سراست . و شيوه‌ى كارش اين بوده كه پس از مقدمه زندگىنامه‌ها را به ترتيب الفبايى آورده ، سپس فهرست آنان ، آنگاه قصيده‌ها را به ترتيب قافيه و رديف يك‌جا آورده است با نام سراينده‌ى آن ، و در ديباچه تاريخ انجام را 28 ع 2 / 1251 ق ياد كرده است . اين تذكره در نسخه‌ى در دست گلچين معانى سومين تذكره و در دست دانش‌پژوه دومين تذكره از پنج تذكره بوده است . آغاز : ابتداى هر سخن آن خوبتر در هر مقام . . . جواهر كنوز لغات حمد و ستايش نثار بارگاه حضرت . . . تاريخ تذكره 1 / 117 - 124 ؛ دانشگاه 16 / 194 « البساتين الخاقانيه » و « بستان الفضايل » . بستان المعارف . شهره‌ى قاجار ( - بساتين الخاقانيه ، هف ) . يكى از پنج جلد همان « بساتين الخاقانيه » است ، دربرگيرنده‌ى مثنوىسرايان . در تاريخ تذكره‌ها آمده كه نسخه‌اى از آن در دست نيست ، جز آنكه در فهرست دانشگاه از « بساتين الخاقانيه » به‌گونه‌اى سخن رفته كه هر پنج جلد ، از آن ميان « بستان المعارف » را نيز دارد . تاريخ تذكره 1 / 124 ؛ دانشگاه 16 / 194 . بقيه‌ى نقيه : ترجمه‌ى مجالس النفايس . متن از مير عليشير نوايى ( 844 - 906 / 1440 - 1500 م ) ، در مشترك ( 11 / 733 ) از 5 ترجمه‌ى آن نام برده شده است ، كه اين يكى از آنهاست ( - ترجمهء مجالس النفايس ، هف ) . گويا سومين ترجمه‌ى آن است ، از شيخ فايض شيخ‌زاده نيمردانى ، كه در 961 ق / 1554 م به انجام رسانده ، با افزوده‌هايى . و خود گويد : چون اين رساله در ذكر بقيه‌ى فضلاى اين اعوام است ، تسميه‌ى آن به « بقيه‌ى نقيه » مناسب نمود . در 8 « حديقه » : حديقه‌ى اولى در ذكر اكابرى كه نسبت به اين روزگار قريب العهد بوده‌اند ، چون سيد قاسم انوار . تاريخ تذكره 2 / 123 - 125 ؛ مشترك 11 / 732 نامش ؛ صفا 5 : 3 / 1590 ؛ نشريه 6 / 631 « ترجمه‌ى مجالس النفايس » . بلبل شيراز . جلال الدين احمد جعفرى ،